Ontwikkeling van het binnen- en middenoor  

Vormingsprocessen

De wand van de voordarm (de pharynx) evagineert, terwijl gelijktijdig het overeenkomstige ectoderm van de kop invagineert.
De entodermale evaginatie wordt de eerste kieuwzak genoemd, de ectodermale invaginatie de eerste kieuwspleet.
Het distale gedeelte van de eerste kieuwzak groeit verder naar lateraal en vormt de toekomstige tuba auditiva en het toekomstige cavum tympani. Tegelijkertijd verdiept de 1e kieuwspleet zich en begint de toekomstige uitwendige gehoorgang te vormen.
Tegelijkertijd vindt het proces plaats van invaginatie en afsnoering van de labyrinthplacode tot het labyrinthblaasje.
Waar de 1e kieuwzak en 1e kieuwspleet elkaar ontmoeten ontstaat het toekomstige trommelvlies (membrana tympani). In tegenstellling tot elders in het embryo breken de membranen dus niet door.De doorsnede van het proximale gedeelte van de eerste kieuwzak neemt minder sterk in omvang toe als dat van het distale gedeelte, en wat overblijft is een buisachtige structuur, de tuba auditiva (de buis van Eustachius) die het middenoor met de pharynx verbindt.

Klinische betekenis van deze ontwikkelingsprocessen

Het middenoor ontstaat dus uit de eerste kieuwzak vanuit de wand van de pharynx. Alle bekleding van het middenoor en van de verbinding van het middenoor en de pharynx (de tuba auditiva) is dienovereenkomstig van entodermale oorsprong. Het klinische belang van dit ontwikkelingsproces is dat de slijmvliezen van het middenoor en tuba auditiva door dezelfde zenuwen wordt geinnerveerd als de wand van de pharynx, te weten takken van de n. glossopharyngeus (n. IX) en de n. vagus (n. X); prikkeling van het trommelvlies kan leiden tot vagus-reflexen (hoesten!)

Een puntsgewijze opsomming van de kiembladen en derivaten vindt u op de bladzijde over kiembladen